informacje o Elblagu - katalog firm -  w elblag

Kanał Elbląski

czytano 7404 razy

Kanał Elbląski (niem. Oberländischer Kanal, do 1945 Kanał Oberlandzki) – żeglowna droga wodna na terenie województwa warmińsko-mazurskiego. Kanał bywa błędnie nazywany Kanałem Elbląsko-Ostródzkim lub Kanałem Ostródzko-Elbląskim.

Kanał Elbląski (niem. Oberländischer Kanal) to najdłuższy kanał żeglowny w Polsce. Jego długość wynosi 83,3km.

  • 43,82 km – kanał sztuczny,
  • 39,48 km – jeziora.
  • Całkowita długość kanału z odgałęzieniami wynosi 144,3 km.

Kanał łączy Jezioro Druzno z Drwęcą oraz z jeziorem Jeziorak. Z jeziora Drużno, poprzez rzekę Elbląg z Zalewem Wiślanym a także przez kanał Jagielloński, Nogat i Wisłę z Morzem Bałtyckim.

Część Kanału, od śluzy w Miłomłynie do jez. Druzno, nosi nazwę Kanału Warmińskiego. Ma długość 52 km oraz 5 pochylni i 2 śluzy.

Przy budowie Kanału Elbląskiego wykorzystano jeziora leżące na różnych wysokościach między Ostródą i Zalewem Wiślanym. Różnica poziomów sięga 100 m. Osobliwością na skalę europejską jest zespół 5 pochylni, po których przetacza się statki na specjalnych platformach ustawionych na szynach. Od kanału odgałęzia się kilka szlaków wodnych, m.in. Ostróda – jezioro Szeląg Mały, Ostróda – Jezioro Drwęckie – rzeka Drwęca – Wisła.


Położenie
Pod względem fizyczno-geograficznym kanał położony jest w makroregionach Pobrzeża Gdańskiego i Pojezierza Wschodniopomorskiego, w mezoregionach Żuław Wiślanych i Pojezierza Iławskiego.

Historia
W IX wieku na terenie Mazur zaczął dynamicznie rozwijać się drobny przemysł. Sławę na skalę światową zdobyła sosna taborska służąca do wyrobu masztów i bardzo poszukiwana przez przemysł szkutniczy. Rozwój przemysłu wymagał utworzenia sieci komunikacyjnej łączącej Prusy z morzem Bałtyckim.

Koncepcja budowy kanału
W pobliżu Elbląga, już wcześniej do żeglugi przystosowano płytkie jezioro Drużno przez które pogłębiono szlak żeglowny o szerokości 20 metrów. Tamtędy wiódł szlak wodny łączący się z portem Elbląg i dalej z Bałtykiem. Stan ten miał wpływ na powstanie koncepcji połączenia jezior leżących między Wisłą i Pasłęką. Przez wiele lat nikt nie wpadł na pomysł rozwiązania pozwalającego na pokonanie niemal 100-metrowej różnicy poziomu wód. Ewentualna budowa śluz wymagałaby budowy około 30 takich obiektów hydrotechnicznych.

Budowa
Nad projektem kanału zaczęto pracować w 1837 a prace rozpoczęto w 1844 roku. Cztery pierwsze pochylnie suche: Buczyniec, Kąty, Oleśnica i Jelenie uruchomiono go w 1860 roku. Projektantem i realizatorem Kanału był Georg Jacob Steenke, który przyjął zlecenie Fryderyka II, pragnącego połączyć szlakiem żeglownym Prusy Wschodnie z Bałtykiem.

Podczas robót hydrotechnicznych wyrównywano poziomy wód w zbiornikach na trasie kanału. Obniżono poziomy luster wody do poziomu Jezioraka (99,5 m n.p.m.). Takie działania były przyczyna obniżenia poziomu wód kilku jezior nawet o ponad pięć metrów.

Na Jeziorze Karnickim, (97,5 m n.p.m.), powyżej lustra wody, wybudowano akwedukt leżący powyżej lustra wody tego jeziora.

W latach 1872-1876 – uruchomiono trzy kolejne śluzy: Miłomłyn, Zielona, Mała Ruś. Ostatnia pochylnia Całuny (położoną najbliżej jeziora Drużno) budowana była w latach 1874-1881.

Pierwotna koncepcja budowy kanału opierała się na projekcie pokonania różnicy poziomów wód między jeziorem Pniewskim a jeziorem Drużno za pomocą śluz komorowych wykonanych z drewna. Jednak koncepcję tę zarzucono. Ostatnia pochylnia Całuny zastąpiła istniejące już śluzy. Przyczyną zmiany koncepcji był wydłużony czas śluzowania i problemy z z dostarczeniem wody do śluz.

Znaczenie gospodarcze kanału
Kanał w XIX wieku (1844-1860), jako szlak komunikacyjny, pełnił ważną rolę gospodarczą przyczyniając się do rozwoju pojezierzy Ostródzkiego i Iławskiego i ich komunikacji z portami w Gdańsku i Elblągu. Rozwój transportu kolejowego i samochodowego wpłynął na zmniejszenie przewozów towarowych i już w latach 30. XX wieku wykorzystywany był jedynie przez turystów.

  • Obecnie prowadzona jest żegluga statków tzw. Białej floty w rejsach pomiędzy portami w Elblągu i Ostródzie.
  • W zatwierdzonym przez Zarząd Województwa Warmińsko-Mazurskiego w dniu 12.06.2007 r., ramach zintegrowanego projektu rozwoju lokalnego pt. Program Rozwoju Turystyki w obszarze Kanału Elbląskiego i Pojezierza Iławskiego, przewidziano środki na rewitalizacje i przebudowę części infrastruktury kanału.[6]


Wymiary śluz
Łódź na pochylni
Nazwa śluzy     Spad średni/maksymalny [m]     Wymiary komór [m]
Miłomłyn     3,1 / 3,54     33,88 x 3,6
Zielona     1,5 / 1,96     34,19 x 3,55
Ostróda     1,8 / 2     29,15 x 3,26
Mała Ruś     1,5 / 1,64     29,33 x 3,22


Locja Kanału Elbląskiego
Locja zawiera podstawowe informacje żeglugowe. Długości odcinków, umiejscowienie i dane głównych urządzeń hydrotechnicznych.

Locję podzielono na 4 części

  •  Śluza Miłomłyn – pochylnia Buczyniec,
  •  Pochylnia Buczyniec – Jezioro Drużno,
  •  Śluza Miłomłyn – Jezioro Szeląg,
  •  Śluza Miłomłyn – Iława.


Schemat śluzy
Śluza Miłomłyn (km 0,0) – pochylnia Buczyniec (km 36,77)
Statek białej floty

  • kilometr 0,0 – Śluza Miłomłyn. W tym miejscu rozpoczyna się kilometraż w kierunkach:
    1. Jezioro Drużno.
    2. Jezioro Szeląg.
    3. Jezioro Jeziorak.
  • Kilometry 0,0 - 3,10. Kanał sztuczny z wrotami bezpieczeństwa w km 0,45.
  • Kilometry 3,10 - 5,25. Kanał naturalny; biegnie przez Jezioro Ilińskie o średniej głębokości 24 m.
  • Kilometry 5,25 - 7,85. Kanał sztuczny, łączący jeziora Jezioro Ilińskie i Ruda Woda.
  • Kilometry 7,85 - 20,90. Na długości 13 km trasa wiedzie przez jezioro Ruda Woda. Szerokość waha się w granicach 250 - 500 m. Głębokość średnia – 24 m
    W km 12,10 – odgałęzienie do jeziora Bartnickiego.
  • Kilometry 20,90 - 22,70. Kanał sztuczny. W kilometrze 20,91 ustawiono wodowskaz Cypel.
  • Kilometry 22,70 - 27,30. Jezioro Sambrodzkie; średnia głębokość 4,0 m. Szerokość średnia jeziora – 300 m.
  • Kilometry 27,30 - 29,0. Odcinek szlaku łączy jeziora: Sambrockie i Piniewskie.
  • Kilometry 29,00 - 30,50. Jezioro Piniewskie.
  • Kilometry 30,50 - 36,77. Kanał sztuczny – prowadzi do pochylni Buczyniec. W kilometrze 36,33 wrota bezpieczeństwa.
  • Zwierciadło wody na tym odcinku (od Miłomłyna do pochylni Buczyniec) znajduje się na wysokości 99,50 m n.p.m.


Pochylnia Buczyniec (km 36,77) – Jezioro Drużno (km 52,00)
Wózek przewożący żaglówkę

Trasa kanału wiedzie przez 9,2-kilometrowy odcinek na którym znajdują się suche pochylnie.
Nazwa pochylni     Kilometraż i długość pochylni
Buczyniec     km 36,77 - 20,62 m
Kąty     km 39,10 - 18,88 m
Oleśnica     km 41,66 - 24,20 m
Jelenie     km 43,97 - 21,99 m
Całuny     km 46,00 - 13,83 m

  • Kilometry 46,30 - 52,00. Kanał sztuczny.
  • Kilometr 52,00 – ujście do jeziora Drużno.


Różnice w wysokościach pochylni [edytuj]
Wózek na pochylni Całuny
Nazwa     Różnice wysokości w metrach
Pochylnia Kąty     18,88
Pochylnia Oleśnica     24,20
Pochylnia Jelenie     21,99
Pochylnia Całuny     13,83


Śluza Miłomłyn (km 0,0) – Jezioro Szeląg (km 31,30 km)

  • Kilometry 0,0 - 4,62. Kanał sztuczny (między śluzami Miłomłyn i Zieloną). Zwierciadło wody na wysokości 96,30 m n.p.m.
  • Kilometry 4,62 - 10,50. Trasa biegnie doliną rzeki Liwy, kończy się w Jeziorze Drwęckim. Zwierciadło wody wysokości 94,9 m n.p.m.
  • Kilometry 10,50 - 14,80. Kanał prowadzi przez jezioro Drwęckie, kończy się w mieście Ostróda. Średnia głębokość jeziora – 15 m. Zwierciadło wody na wysokości 94,9 m n.p.m.
  • Kilometry 14,80 - 15,11. Krótki odcinek kanału sztucznego od jeziora Drwęckiego, prowadzi do śluzy Ostróda.
  • Odcinek od 4,62 - 15,11 km jest najniższym w tej części kanału. Zwierciadło wody znajduje się na wysokości 94,9 m n.p.m.


Schemat śluzy

  •   Kilometry 15,11 - 15,35. Kanał sztuczny. Łączy łączy Ostródę z jeziorem Puzy.
  •   Kilometry 15,35 - 16,82. Kanał wiedzie przez jezioro Puzy.
  •   Kilometry 16,82 - 19,13. Kanał sztuczny łączący jezioro Puzy ze śluzą Mała Ruś.
  •   Kilometry 19,13 - 21,42. Kanał sztuczny łączący śluzę Mała Ruś z jeziorem Szeląg.
  •   Kilometry 21,42 - 31,30. Kanał wiedzie prowadzi przez jezioro Szeląg.
  •   Kilometr 31,30 stanowi koniec Kanału Elbląskiego. W pobliżu znajdują się miejscowości Staszkowo i Stare Jabłonki. Zwierciadło wody na wysokości 98,2 m n.p.m.


Śluza Miłomłyn (km 0,0) – Iława (km 32,20)

  • Kilometry 0,0 - 10,01. ( Śluza w Miłomłynie). Kanał sztuczny – trasa wiedzie do jeziora Dauby. Kanał przebiega przez jezioro Karnickie, po sztucznie usypanym nasypie o długości 484 m.
    Bramy bezpieczeństwa w km 6,50 i 8,91. Szerokość kanału – 39,0 m.
  • Kilometry 10,01 - 11,50. Kanał biegnie przez jezioro Dauby. Średnia głębokość – 2,0 m.
  • Kilometry 11,50 - 32,30. Kanał prowadzi przez jezioro Jeziorak. Poziom zwierciadła na odcinku Miłomłyn – Iława znajduje się na wysokości 99,50 m n.p.m.



za: Elbląg

Zdjęcie: autor: Janusz JurzykJanusz J , żródło: http://commons.wikimedia.org/wiki/File:Elbl%C4%85g_1.JPG?uselang=pl



    data edycji: 2011.06.03 22:37
Zakaz kopiowania, rozpowszechniania części lub całości bez zgody redakcji ELBLAG.wortale.net.




komentarzy: 3         Dodaj komentarz

2012-12-24 14:55 | Reksio

Owszem, jest konsekwencja, ale w błędnym nazywaniu! Wszystko to, co leży poza Druznem a Miłomłynem - nie jest Kanałem Elbląskim!



2012-11-22 15:07 | Rysio

Niestety, ale artykuł wprowadza (po wielokroć) w błąd!- część Kanału (od śluzy w Miłomłynie do jez. Druzno) nie nosi nazwy Kanał Warmiński, ale właśnie Kanał Elbląski!- na tym ww. odcinku nie ma żadnych śluz!- jezioro jest Druzno, a nie Drużno!- nie było żadnego zlecenia Fryderyka II, a co najwyżej Fryderyka Wilhelma III- śluzy Miłomłyn i Zielona uruchomiono w roku 1849, a nie w 1872!- Nie występuje żadne jezioro Pniewskie, ale ewentualnie Piniewo!



2011-05-17 23:21 | Jerzy Zaskiewicz

Podoba mi się konsekwencja w używaniu nazwy Kanał Elbląski. Jest to nazwa prawidłowa i przytjęta oficjalnie. Szlak wodny możemy nazywać dowolnie, ale kanał ma swoja nazwę urzędową.



Wszelkie prawa zastrzeżone ˆ

Kontakt z nami   |   Reklama na portalu   |    Redakcja   |   Nasze portale

Wszelkie prawa zastrzeżone. Zasady korzystania & Polityka prywatności   |   Projekt WORTALE.NET  |   Wydawca SOLUMA

| mapa witryny
| login statystyka